Archiwa kategorii: Procesy

Barwienie stali

Barwienie stali na czarnoBarwienie metali – Zamiast malowania metali różnego rodzaju lakierami lub emaliami, można chemicznie wytwarzać na ich powierzchni barwne związki, odznaczające się dużą trwałością, a jednocześnie, dzięki szczelności wytworzonej powłoki i jej dobrej przyczepności do metalu, działające ochronnie.

Barwienie stali na czarno
• Do 1000 cm3 wody dodać 50 cm3 denaturatu i 75 cm3 stężonego kwasu azotowego, następnie rozpuścić 150 g chlorku żelazowego i 30 g siarczanu miedziowego. Zwilżać przedmiot tym roztworem za pomocą gąbki lub szmatki, suszyć w temp. 100°C przez 2..3 h. Następnie gotować – najpierw w roztworze taniny (10 g taniny na 1000 cm3 wody), potem przez 20 min we wrzącej wodzie. Zabieg ten można powtarzać aż do uzyskania głębokiej czerni. W przypadku braku taniny, można zastosować wyciąg z kory dębowej lub z kulistych narośli na liściach dębu – galasówek. Wyciąg taki otrzymuje się gotując ok. 500 g kory lub galasówek w 1000 cm3 wody przez 1..2 h. Po odcedzeniu otrzymuje się roztwór zawierający dostateczną ilość taniny.
•    Zanurzać przedmioty we wrzącym roztworze, zawierającym 1200 g azotynu sodowego i 800 g wodorotlenku sodowego w 1000 cm3 wody, na czas ok. 20 min. Przemyć wodą, wysuszyć i przetrzeć oliwą.
•    Zmieszać 55 cm3 stężonego kwasu azotowego, 63 cm3 stężonego kwasu solnego i 60 cm3 denaturatu, szybko dopełnić wodą do objętości 1000 cm3, rozpuścić w tym 150 g chlorku żelazowego i 30 g siarczanu miedziowego. Nacierać powierzchnię watą lub szmatką zmoczoną roztworem, suszyć w temp. 30..35°C przez 5..6 h, następnie przez 30 min w temp. 100…110°C, po czym gotować przez 30 min
w roztworze taniny, opłukać, wysuszyć i przetrzeć oliwą.

• Odcień niebieskawo-czarny otrzymuje się przez zanurzenie stali w ogrzanym do 150°C roztworze o składzie: 100 g azotynu sodowego, 100 g azotanu sodowego, 750 g wodorotlenku sodowego,rozpuszczone w 500 cm3 wody, a następnie dopełnione wodą do 1000 cm3.

Barwienie stali na kolor niebieski.
W stalowym, lecz wolnym wewnątrz od rdzy, naczyniu stopić ostrożnie 500 g azotanu sodowego i 50 g tlenku magnezowego. Dokładnie wymieszać prętem stalowym, również wolnym od rdzy. W stopionej masie zanurzać przedmioty na czas ok. 0,5 min. Po wyjęciu i przestudzeniu do ok. 50°C umyć dokładnie roztworem węglanu sodowego (20 g na 1000 cm3 wody), następnie dokładnie wodą, po czym wysuszyć i przetrzeć oliwą.

Emulsje do wytrawiania fotochemicznego

wytrawianie fotochemiczneMetody przygotowania emulsji do wytrawiania metali metodą fotochemiczną
•    120 g żelatyny moczyć przez 24 h w 400 cm3 wody destylowanej, następnie ogrzać do ok. 40°C i mieszając doprowadzić do całkowitego rozpuszczenia żelatyny. Dodać roztwór zawierający 5 cm3 szkła wodnego i 3 g ałunu glinowo-potasowego oraz dokładnie wymieszać. Pokryć metal niezbyt grubą, równomierną warstwą tej emulsji i suszyć w miejscu zabezpieczonym przed kurzem przez 12 h w temperaturze pokojowej. Następnie uczula się emulsję przez 15-minutową kąpiel w roztworze o składzie: 200 cm3 wody destylowanej, 8 g dwuchromianu potasowego i tyle kropli wody amoniakalnej, aby roztwór z pomarańczowego stał się żółty. Uczuloną płytę wysuszyć w ciemności, w temperaturze pokojowej.

•    80 g białka z jaja kurzego rozmieszać w 800 cm3 wody destylowanej i dodać roztwór zawierający 30 g dwuchromianu amonowego i 5 cm3 wody amoniakalnej w 200 cm3 wody destylowanej. Powlec emulsją metal i wysuszyć w ciemności, w temperaturze pokojowej.

•    80 cm3 białka z jaja kurzego rozmieszać w 300 cm3 wody destylowanej i dodać 100 cm3 roztworu zawierającego 8 g dwuchromianu amonowego i 60 cm3 miodu pszczelego. Dalej jak poprzednio. W przypadku braku dwuchromianu amonowego, można zastosować dwuchromian potasowy, lecz daje on obraz mniej ostry, i mniej kontrastowy.

•    44 g szelaku, 80 cm3 wody amoniakalnej i 300 cm3 wody destylowanej ogrzewać przez 4 h do 80°C, pozostawić na 3 dni w temperaturze pokojowej, zlać delikatnie klarowny roztwór znad osadu. Bezpośrednio przed użyciem zmieszać 1 objętość tego roztworu z 5 objętościami roztworu o składzie: 30 g dwuchromianu amonowego, 28 cm3 wody amoniakalnej, 80 cm3 spirytusu rektyfikowanego, 300 cm3 wody destylowanej. Nanieść na metal i wysuszyć w ciemności, w temperaturze pokojowej.

Wytrawianie miedzi, srebra i cyny

Wytrawianie miedziWytrawianie miedzi i jej stopów (mosiądz, brąz) na matowo
• W 50 cm3 wody rozpuścić 2 g soli kuchennej i 1 g siarczanu cynkowego, dodać 214 cm3 stężonego kwasu azotowego i 108 cm3 stężonego kwasu siarkowego. Trawić przez 5…10 min w temperaturze pokojowej.
• Podobnie działa roztwór o składzie: 145 cm3 stężonego kwasu azotowego, 55 cm3 stężonego kwasu siarkowego, 2 g soli kuchennej, 3 g siarczanu cynkowego.

Wytrawianie miedzi i jej stopów na błyszcząco.
Zanurzyć przedmiot na czas bardzo krótki (1..3 s) do kąpieli o temperaturze pokojowej i składzie: 750 cm3 stężonego kwasu azotowego, 270 cm3 stężonego kwasu siarkowego, 20 g soli kuchennej i 25 g sadzy. Natychmiast po wyjęciu spłukać energicznie wodą. Przedłużenie czasu trawienia lub opóźnione płukanie powoduje powstawanie plam na powierzchni. Można je usunąć przez ponowne wytrawienie, wykonane zgodnie z przepisem.

Wytrawianie srebra na matowo
• Gotować przedmioty przez 10…15 min w roztworze 800 g węglanu potasowego bezwodnego, 80 g boraksu i 33 g azotanu sodowego. Płukać najpierw zwykłą, ostatni zaś raz – destylowaną wodą.
• Można również w identyczny sposób zużytkować roztwór o składzie: 250 g węglanu potasowego bezwodnego, 240 g boraksu i 100 g azotanu potasowego w 3 dm3 wody.

Wytrawianie srebra na biało.
Zanurzyć przedmioty we wrzącej kąpieli o składzie: 10 g kwaśnego winianu potasowego, 20 g soli kuchennej i 1000 cm3 wody, na czas potrzebny do uzyskania pożądanego odcienia powierzchni. Spłukać wodą, następnie wodą z dodatkiem kilku centymetrów sześciennych amoniaku na 1000 cm3 i ponownie samą wodą.

Wytrawianie blachy cynkowej na matowo.
Rozpuścić 5 g soli kuchennej i 5 g siarczanu cynkowego w mieszaninie 730 cm3 stężonego kwasu azotowego i 270 cm3 stężonego kwasu siarkowego. Trawić przez kilka sekund w temperaturze pokojowej. Opłukać bardzo starannie i wysuszyć. Tak wytrawiona blacha cynkowa może służyć do sporządzania klisz drukarskich metodą światłodruku (cynkografia).

Ciekawe efekty zdobnicze można uzyskać, wytrawiając całą powierzchnię metalu na matowo, a następnie pokrywając niektóre jej części lakierem ochronnym (np. asfaltowym) i wytrawiając powtórnie na błyszcząco. Po zakończeniu trawienia, lakier zmywa się benzyną lub terpentyną.

Czyszczenie i polerowanie metali

satyniarkaCzyszczenie i polerowanie metali – Łatwe do sporządzenia mieszaniny czyszcząco-polerujące otrzymuje się przez zmieszanie drobnoziarnistego środka ściernego z wodą, do konsystencji gęstej śmietany. Jako środki ścierne do metali twardych stosuje się tlenek glinowy, tlenek żelazowy, tlenek chromowy o wzorze Cr203 (nie Cr03l), ziemię okrzemkową. Do polerowania stopów glinu używa się głównie tlenku glinowego. Do miedzi, srebra i ich stopów stosuje się mniej twarde substancje ścierne: kredę szlamowaną, tlenek wapniowy, tlenek magnezowy, ziemię okrzemkową, a zamiast czystej wody celowe jest zastosowanie rozcieńczonej wody amoniakalnej (1 objętość stężonej wody amoniakalnej + 2 objętości wody). Amoniak działa rozpuszczająco na związki pokrywające powierzchnię tych metali. Przedmioty czyści się miękką szmatką z niewielką, często zmienianą, ilością mieszaniny lub za pomocą wirującej tarczy filcowej z naniesioną mieszaniną czyszcząco-polerującą.

Pasty polerskie otrzymuje się przez wprowadzenie środka ściernego do mieszaniny stopionej parafiny i wosku ziemnego (wagowo 2:1 albo 1:1). Środek ścierny dobiera się według wyżej podanych wskazówek. Dodatek środka ściernego powinien wynosić 50…60% całkowitej masy otrzymanej pasty, to znaczy na 40 g mieszaniny woskowo-parafinowej trzeba dodać ok. 60 g środka ściernego.
Tak otrzymane pasty mają konsystencję wosku.
Jeżeli pożądana jest pasta o konsystencji wazeliny, do mieszaniny woskowo-parafinowej dodaje się olej wazelinowy lub naftę, w ilościach zapewniających pożądaną konsystencję, zmniejszając jednocześnie ilości parafiny i wosku. Po polerowaniu, przed odtłuszczeniem, należy usunąć z powierzchni metalu parafinę i wosk, zanurzając wypolerowany przedmiot na kilka minut do benzenu, benzyny lub trójchloroetylenu, ciągle nim poruszając.