Archiwa tagu: wytrawianie

Emulsje do wytrawiania fotochemicznego

wytrawianie fotochemiczneMetody przygotowania emulsji do wytrawiania metali metodą fotochemiczną
•    120 g żelatyny moczyć przez 24 h w 400 cm3 wody destylowanej, następnie ogrzać do ok. 40°C i mieszając doprowadzić do całkowitego rozpuszczenia żelatyny. Dodać roztwór zawierający 5 cm3 szkła wodnego i 3 g ałunu glinowo-potasowego oraz dokładnie wymieszać. Pokryć metal niezbyt grubą, równomierną warstwą tej emulsji i suszyć w miejscu zabezpieczonym przed kurzem przez 12 h w temperaturze pokojowej. Następnie uczula się emulsję przez 15-minutową kąpiel w roztworze o składzie: 200 cm3 wody destylowanej, 8 g dwuchromianu potasowego i tyle kropli wody amoniakalnej, aby roztwór z pomarańczowego stał się żółty. Uczuloną płytę wysuszyć w ciemności, w temperaturze pokojowej.

•    80 g białka z jaja kurzego rozmieszać w 800 cm3 wody destylowanej i dodać roztwór zawierający 30 g dwuchromianu amonowego i 5 cm3 wody amoniakalnej w 200 cm3 wody destylowanej. Powlec emulsją metal i wysuszyć w ciemności, w temperaturze pokojowej.

•    80 cm3 białka z jaja kurzego rozmieszać w 300 cm3 wody destylowanej i dodać 100 cm3 roztworu zawierającego 8 g dwuchromianu amonowego i 60 cm3 miodu pszczelego. Dalej jak poprzednio. W przypadku braku dwuchromianu amonowego, można zastosować dwuchromian potasowy, lecz daje on obraz mniej ostry, i mniej kontrastowy.

•    44 g szelaku, 80 cm3 wody amoniakalnej i 300 cm3 wody destylowanej ogrzewać przez 4 h do 80°C, pozostawić na 3 dni w temperaturze pokojowej, zlać delikatnie klarowny roztwór znad osadu. Bezpośrednio przed użyciem zmieszać 1 objętość tego roztworu z 5 objętościami roztworu o składzie: 30 g dwuchromianu amonowego, 28 cm3 wody amoniakalnej, 80 cm3 spirytusu rektyfikowanego, 300 cm3 wody destylowanej. Nanieść na metal i wysuszyć w ciemności, w temperaturze pokojowej.

Wytrawianie miedzi, srebra i cyny

Wytrawianie miedziWytrawianie miedzi i jej stopów (mosiądz, brąz) na matowo
• W 50 cm3 wody rozpuścić 2 g soli kuchennej i 1 g siarczanu cynkowego, dodać 214 cm3 stężonego kwasu azotowego i 108 cm3 stężonego kwasu siarkowego. Trawić przez 5…10 min w temperaturze pokojowej.
• Podobnie działa roztwór o składzie: 145 cm3 stężonego kwasu azotowego, 55 cm3 stężonego kwasu siarkowego, 2 g soli kuchennej, 3 g siarczanu cynkowego.

Wytrawianie miedzi i jej stopów na błyszcząco.
Zanurzyć przedmiot na czas bardzo krótki (1..3 s) do kąpieli o temperaturze pokojowej i składzie: 750 cm3 stężonego kwasu azotowego, 270 cm3 stężonego kwasu siarkowego, 20 g soli kuchennej i 25 g sadzy. Natychmiast po wyjęciu spłukać energicznie wodą. Przedłużenie czasu trawienia lub opóźnione płukanie powoduje powstawanie plam na powierzchni. Można je usunąć przez ponowne wytrawienie, wykonane zgodnie z przepisem.

Wytrawianie srebra na matowo
• Gotować przedmioty przez 10…15 min w roztworze 800 g węglanu potasowego bezwodnego, 80 g boraksu i 33 g azotanu sodowego. Płukać najpierw zwykłą, ostatni zaś raz – destylowaną wodą.
• Można również w identyczny sposób zużytkować roztwór o składzie: 250 g węglanu potasowego bezwodnego, 240 g boraksu i 100 g azotanu potasowego w 3 dm3 wody.

Wytrawianie srebra na biało.
Zanurzyć przedmioty we wrzącej kąpieli o składzie: 10 g kwaśnego winianu potasowego, 20 g soli kuchennej i 1000 cm3 wody, na czas potrzebny do uzyskania pożądanego odcienia powierzchni. Spłukać wodą, następnie wodą z dodatkiem kilku centymetrów sześciennych amoniaku na 1000 cm3 i ponownie samą wodą.

Wytrawianie blachy cynkowej na matowo.
Rozpuścić 5 g soli kuchennej i 5 g siarczanu cynkowego w mieszaninie 730 cm3 stężonego kwasu azotowego i 270 cm3 stężonego kwasu siarkowego. Trawić przez kilka sekund w temperaturze pokojowej. Opłukać bardzo starannie i wysuszyć. Tak wytrawiona blacha cynkowa może służyć do sporządzania klisz drukarskich metodą światłodruku (cynkografia).

Ciekawe efekty zdobnicze można uzyskać, wytrawiając całą powierzchnię metalu na matowo, a następnie pokrywając niektóre jej części lakierem ochronnym (np. asfaltowym) i wytrawiając powtórnie na błyszcząco. Po zakończeniu trawienia, lakier zmywa się benzyną lub terpentyną.

Przebieg procesu wytrawiania fotochemicznego

wytrawianie fotochemiczneRównomierne nanoszenie emulsji można osiągnąć, wylewając ją z niewielkiej wysokości na poziomo umieszczoną płytę metalową. Doskonale pomaga wprawienie płyty w ruch obrotowy; prędkość obrotowa nie powinna być większa niż 160 obr/min. Odpowiedni rysunek o wymiarach płyty metalowej wykonać na kalce kreślarskiej lub na przezroczystej folii. Miejsca, które mają być wytrawione,należy starannie zaczernić, miejsca, które mają być wypukłe -pozostawić przezroczyste. Przez tak wykonaną kliszę naświetlać pokrytą emulsją płytę z takiej odległości, aby cała powierzchnia płyty była równomiernie oświetlona. Czas naświetlania należy dobrać metodą prób, gdyż zależy on zarówno od rodzaju emulsji, jak i od źródła światła. Orientacyjnie można przyjąć, że naświetlanie lampą, dającą światło zbliżone do dziennego, trwa 10…15 min, żarówką halogenową – 5…7 min, a lampą kwarcową – 2…3 min.

Po naświetleniu usuwa się nie utwardzoną emulsję przez 15…20-minutowe kąpanie w wodzie przy ciągłym poruszaniu płyty. Emulsję szelakową rozpuszcza się w 0,1 -procentowym roztworze fioletu metylowego w alkoholu etylowym (można użyć po prostu denaturatu, który jest zwykle barwiony właśnie fioletem metylowym).

Jeżeli do wytrawiania używa się roztworu rozcieńczonych kwasów lub, jak w przypadku trawienia miedzi, roztworów chlorku żelazowego – nie trzeba dodatkowo zabezpieczać nie zmytej warstwy emulsji. Lepsze wyniki daje jednak pokrycie wypukłości lakierem asfaltowym za pomocą wałka gumowego. Trawienie przeprowadza się po wyschnięciu lakieru. Emulsję szelakową można utrwalić w kąpieli złożonej z 20 g kalafonii, 10 cm3 wody amoniakalnej, 4 g fioletu metylowego i 300 cm3 denaturatu. Po 3 min wyjąć z kąpieli, wypłukać wodą i suszyć przez 30 min w temperaturze pokojowej i 30 min w temp. 80°C.

Po wytrawieniu i wypłukaniu płyty, usuwa się pozostałą emulsję przez rozmoczenie jej w kilkuprocentowym roztworze wodorotlenku sodowego. Jeżeli metalem jest aluminium lub jego stop, należy emulsję usunąć, przez kilkugodzinne moczenie jej w 10-procen-towym roztworze węglanu sodowego albo we wrzącej wodzie.

Miejsca nie wytrawione można trwale zabarwić, nanosząc wałkiem gumowym jakikolwiek lakier. Można również zabarwić wytrawione wgłębienia, nie troszcząc się zbytnio o ostrość konturów, a nadmiar lakieru zetrzeć papierem ściernym, położonym na płaskiej, twardej podkładce, np. płytce szklanej.

Opisanej metodzie poświęcono dużo uwagi, gdyż daje się ona zastosować w bardzo licznych wariantach. Po pokryciu farbą drukarską wypukłości żelatynowych lub wytrawionych można zastosować płytę jako kliszę drukarską. Można również wytrawiać rysunki na tworzywach sztucznych, stosując do trawienia odpowiednie rozpuszczalniki. Metoda ta pozwala również wykonać tzw. fotografie wypalane, spotykane często na nagrobkach. Na podobnych zasadach opiera się również malowanie wzorów na tkaninach metodą druku sitowego.

Wytrawianie napisów i rysunków na metalach

Wytrawianie napisów i rysunków na metalach – Miejsca, które mają pozostać wypukłe należy pokryć lakierem ochronnym, najlepiej asfaltowym, i wytrawiać powierzchnię w którymkolwiek z roztworów podanych w przepisach wytrawiania metali. Polecana czasem metoda pokrywania całej powierzchni lakierem, woskiem lub parafiną i następnie wydrapywania miejsc, które mają być wytrawione, nie daje dobrych wyników, gdyż dokładne oczyszczenie powierzchni w tych miejscach nie jest możliwe, a każda resztka powłoki ochronnej powoduje nierównomierności wytrawienia.
Metoda fotochemiczna. Jest dość trudna w wykonaniu, jednak bezkonkurencyjna w wypadkach, gdy chodzi o ostrość i precyzję rysunku. Polega na pokryciu powierzchni metalu emulsją światłoczułą, która po naświetlaniu staje się nierozpuszczalna, ale daje się łatwo usunąć z miejsc, które nie były naświetlone. Następnym etapem jest wytrawianie miejsc odsłoniętych.
Wytrawioną na matowo powierzchnię metalu powleka się jedną z  emulsji.